در قالب پیام‌های چت، هر پیام نقشی دارد: system، user یا assistant. پیام system معمولاً اول می‌آید و چارچوب رفتار مدل را می‌چیند: «تو دستیار پشتیبانی فروشگاه هستی»، «فقط به فارسی پاسخ بده» یا «از اطلاعات خارج از متن استفاده نکن».
پرامپت سیستم خوب کوتاه، مشخص و قابل‌آزمون است: هدف، مخاطب، لحن، قالب خروجی و کارهایی که نباید بکند. برای رفتارهای حساس تنها به پرامپت تکیه نکنید؛ ورودی کاربر می‌تواند سعی کند دستورالعمل را دور بزند (prompt injection) و باید در لایه‌ی برنامه هم محافظت داشته باشید.
بعضی ارائه‌دهنده‌ها فیلد جداگانه‌ای برای system دارند (مثل نقطه‌ی Anthropic) و بعضی آن را به‌صورت پیامی با نقش system می‌پذیرند.
{
"model": "gpt-6-sol",
"messages": [
{"role": "system", "content": "تو دستیار فروشگاه کتاب هستی. کوتاه و مؤدب پاسخ بده."},
{"role": "user", "content": "ساعت کاری شما چیست؟"}
]
}مثال کاربردی
یک فروشگاه می‌خواهد ربات فقط درباره‌ی سفارش و مرجوعی پاسخ بدهد. در پرامپت سیستم، حوزه، لحن و جمله‌ی ارجاع به انسان نوشته میشود. سپس با ۲۰ پرسش خارج از حوزه آزمایش می‌کنید که ربات واقعاً از مرز خود بیرون نمی‌رود.
چطور در عمل بررسی کنیم؟
بهترین راه یادگرفتن این مفهوم، دیدن آن در یک درخواست واقعی است. یک کلید بسازید، فهرست مدل‌ها را با /v1/models بگیرید، یک درخواست کوچک بفرستید و فیلدهای پاسخ (از جمله usage و finish_reason) را بخوانید. سپس همان درخواست را با پارامتر یا مدل دیگر تکرار و در داشبورد مصرف و هزینه را مقایسه کنید. نمونه‌های آماده در راهنمای cURL و راهنمای پایتون هست.
اصطلاحات نزدیک
- مهندسی پرامپت: مهندسی پرامپت نوشتن و بهبود دستورالعمل‌های ورودی مدل برای گرفتن خروجی دقیق‌تر، پایدارتر و مفیدتر است.
- پرامپت کش: پرامپت کش یعنی بخش تکراری ابتدای پرامپت (مثل دستورالعمل ثابت یا سند بلند) در سمت ارائه‌دهنده نگه داشته شود تا در درخواست‌های بعدی ارزان‌تر و سریع‌تر پردازش شود.
- فراخوانی تابع: Function Calling (Tool Use) قابلیتی است که مدل به‌جای متن آزاد، درخواست اجرای یک تابع با آرگومان‌های ساخت‌یافته را برمی‌گرداند تا برنامه‌ی شما آن را اجرا کند.
- توهم مدل: توهم (Hallucination) وقتی است که مدل زبانی اطلاعات نادرست یا ساختگی را روان و مطمئن بیان می‌کند.
در پیکو هوش
نقش system در هر دو قالب OpenAI و Anthropic پشتیبانی میشود؛ بخش ثابت پرامپت سیستم گزینهی خوبی برای کش پرامپت است.
اشتباهات رایج
- نوشتن پرامپت خیلی بلند و متناقض.
- گذاشتن اطلاعات محرمانه در پرامپت سیستم با این تصور که کاربر نمی‌بیند.
پرسش‌های متداول
آیا مدل همیشه از system پیروی می‌کند؟
نه کاملاً؛ احتمال پیروی بالاست اما تضمین نیست.
چقدر طولانی باشد؟
تا جایی که لازم است؛ طولانی بودن هزینهی هر درخواست را بالا میبرد.
پرامپت سیستم در پیکو هوش چه نقشی دارد؟
نقش system در هر دو قالب OpenAI و Anthropic پشتیبانی میشود؛ بخش ثابت پرامپت سیستم گزینهی خوبی برای کش پرامپت است.
از تعریف تا عمل
ثبت‌نام کنید، یک کلید بسازید و مفهوم را روی مدل واقعی امتحان کنید.